replika telefon ve madde ile kuvvet bilgisi22
evet arkadasslar sizlere en güzel bilgileri yazan replika telefon diyorki açıklanamayacağım, spritüalist filozofları memnun edecek bir tarzda ispata çalışması bizce tamamıyla boş ve değersizdir. Bu fizyoloji âliminin böyle maddi şartlar altmda bilinci anlayamaması bilincin maddi olmadığmdan değil, kendiolunmaz ve gerek kuvvetier gerek hadiseler tlonda kuvvetli bir surette tecrübelerle donanılarak tabiatın sine nüfuz olunmazsa, şüphe yoktur ki bilinci maddi şartlar Îlinde açıklamak mümkün olinaz. Eğer bizim bilgilerimize ^ fikirlerimize dair elde ettiğimiz ilerleme noktasmdan bu tür ' gselelere cevap vermemiz arzu olunursa, korkarız ki bütün Ijiitün sessiz kalacağız. Aksine biz mümkün olduğu kadar bir jjesinlikle biliyoruz ki, bileşik ve yegâne bir konu -duyarhk ve Ijjlijiç de dâhil olduğu halde- mutlaka sebep ve hadise l(anununun etkisi altmdadır, asla buradan çıkamaz.[476] Dubois zannederiz ki bu hususa itiraz edemez. Çünkü "mekanik sebeplilik kanunu" nu ortaya koymak için pek çok gayret sarfetmişti. İşte bu husus monizm tarafım güdenlerin fikirlerini yüceltmeye ve bilinç meselesinde de ruh ve beyin meselesinde olduğu gibi bu esası desteklemeye yeterlidir. Böyle bir anlayış eski zamandan beri kabule değer yegâne bir hakikat olmak üzere tanınmıştır. Gerçekten de bu suretle hayali ve bilim karşıtı itikatlar ve ümitlerle beraber spritüalizm felsefesinin ve şimdiye kadar insanm gözüne gayet güzel renklerle görünerek birçok suistimallere sebep olan dinlerin boğulduğunu görüyoruz. Biz aşağıdaki bölümlerimizde bu husustan daha kesin bir surette söz îdecegiz. Herhalde hiç kimse inkâr edemez ki bilinç, maddenin leyinde aşama aşama ürettiği vasıftan ibaret olduğundan ahsm ahlâk duygusuyla az çok bir karşıtlık göstermemiş olsun, u karşıtlık her asrın şair ve yazarları tarafmdan birtakım lyatlar ve elemler şeklinde açığa vurulmuştur. [477] Fakat aalesef birçok kişilerin yaptığı şekilde kendi felsefi fikirleri n bu tür duyguları esas kabul edenler, VViessner'in dediği )i, akıl ve muhakemeye dayanarak bir felsefe meydana irecek yerde, arzular ve emellere dayanarak böyle bir lucun elde edilmesine çalışmaktan başka bir şey yapmış lazlar... [478]
On Dokuzuncu Bölüm Ruhun Merkezi
3eyin, yalnız düşüncenin ve akla ait birtakım organij^ yeülerin âleti, organı değildir. Gerek düşünce gerekse bu Uler/ kabuk maddeyi merkez edinmişlerdir. Fakat bu madde aynı zamanda ruhun da merkezidir. Buradaki ruh kelimesiyle l,ij yönden beynin her tarafma ait olan faaliyet anlaşılır ki, burada duyusal, edimsel ve iradi vazifeler tamamıyla dâhildir ye bu faaliyet, merkezî sincabi madde vasıtasıyla meydana gelir, diğer yönden yine beyin vasıtasıyla sinir sistemi üzerine jera edilen ölçülebilir bir fiil anlaşılır. Şu hale göre ruh kelimesi müşterek iki manayı ifade eder ve akıl kelimesine oranla daha geneldir. Çünkü akıl kelimesi daha özel bir mana ifade eder. Örneğin hayvanlarm ruhu diyebiliriz. [483] Halbuki akıl, dediğimiz gibi, ruha oranla daha özel olduğundan bunu yalnız insanlar hakkında kullanacağız. Böyle düşündüğümüz içindir id, bütün organikler arasmda hatta en basit ve en sıradan hayvanlarda bile ruh arıyoruz. îşte bu aradığımız şeyi o basit hayvanlar nezdinde gayet ilkel birkaç sinire ya da sinirden de mahrum olan bir cisme bağh görüyoruz. Hatta bitkilere kadar ilerleyerek orada arük en sıradan dereceden ve kendi kendisinin bilincinde olmayan bir sinirlilik buluyoruz. İşte bu da ruhtur. Halbuki akıl, farklılaşmış bir sinir sisteminin ve yavaş yavaş iş bölümü ilkesine uyarak pek ziyade yetkinleşmiş ve merkezî bir organa sahip olmuş yüksek hayvanlarm ve bilhassa insamn bir yetisidir.^
Birçok zamanlar ruh gayri maddi bir cevher olmak üzere kabul edildi. O zamanlarm itikadma göre bu [484] cevher kendi kendiliğinden mevcuttu. Geçici bir surette beden ile birleşir ve nihayet ayrılırdı. Bu teoriye inananlar böyle bir ruha bedende bir merkez bulabilmek ve özel bir ikamet yeri tayin etmek için P®k çok zahmet çektiler.
ruhun merkezi olmak üzere tammışlar ve o zamanlar birtakım kısımları olduğu farzolunduğ;undan muhakeme ruhunu beyne tahsis etmişlerdi. Bu zatların tabaL ^ ait birçok teorileri on dört asır mevcudiyetini muhafaza ^ Fakat Eflatun'un talebesi olan Aristoteles bu teoriyi etmeyerek ruha bir merkez olmak üzere kalbi göstenjıj • Tevrat'ta da gerek akla ve gerek ruha ait olan her türlü yeti,,' merkezi kalptir. Çinlüer de böyle itikat ederler. Diogenes Chrysippos da bu düşünceye iştirak ediyorlardı. Halbuki diğer birtakım Yunan filozoftan ruhun merkezini kan yab^| göğüs olmak üzere tayin etmiştiler. Kısacası ruhun merkez} teorisi esküer nezdinde birçok ihtilaflara sebep olmuş ve zamanlar yukarıda da söylediğimiz gibi ruhun muhtelif bölümleri farzolunduğundan her bölüm için ayn bir organizma, ayrı bir merkez arayanlar da eksik olmamıştır.
On altmcı ve on yedinci asularda gerek anatomi ve gerek filolojide meydana gelen üerlemeler ve kesin bilgiler sayesinde ve özellikle sincabi maddenin ve beyindeki kıvnmlann, hatta bütün beyrün önemini takdir eden Thomas Willis'in (1664) gayretiyle ruhun merkezi olmak üzere beyin gösterilebildi. Fakat ruhun tabiatına dair ilahiyat âlimleri ve metafizik filozofları tarafından bütün fikirlere telkin edilmiş olan birtakım eski teoriler dolayısıyla bu son keşfin önemi takdir edilemeyerek beyhude yere daha birçok zaman ruhun merkezi aranmış ve bazen beynin bir kısmı bazen diğer bir [486] kısmı böyle bir merkez olmak üzere öne sürülmüş olup ruhun, bedenimizin şurasında ya da burasmda olmayıp bütün organizmamızın faaliyetinden ibaret bulunduğu anlaşılamamıştır.
Fransız füozofu Descartes ruhun merkezi olmak üzere beyindeki kozalaksı bezi öne sürerek pek büyük bir başarı kazamnıştır. Bu bez beynin merkezinde bulunup kendisi bu nohut büyüklüğünde ve birtakım kireçsi katılaşmaları içer^|| basit, yani bölümnesi mümkün olmayan ruhsal bir cevherin as ı maddesi olarak ortava Vıir Vıairlprür. Çünkü Ç'
Madde ve Kuvvet / Sadeleştirme
/^^zoflardan Kant'a (1724-1804) kadar bu mesele r da doğru bir şey bilmiyordu ve hep kararlar
idi. Kant İse meşhur anatomi âlimi Francfort, gj|5İ bazı zatlara dayanarak ruhim merkezinin j^gfU^cıklanm kayganlaştıran bir [487] miktar su (serozit) Kİ'^U iddia etmiştir.
B filozofu materyalizm ve monizm teorilerinin istilasma durduğu iddiasıyla birtakım eski fikirli felsefe heyetleri *^J,jyûk bir saygıyla anarlar.
Tgjger arasmda Eımemoser admda birisi, teorik bir surette ruhili'
bütün bedende yayılmış olduğunu iddia etmiş, halbuki of Fischer bunun ancak sinir sistemine ait bulunduğunu
söylemiştir.
Metafizik âlimleri pek garip adamlardır. Onlarm bu konuya dair hiçbir vukufları olmadığı halde daima bımdan söz ederler. Kendileri "güya ulûhiyetin hafiyeleri imiş gibi" 2 tabiatm sulanna vakıf olmak isterler ve kendi sayıları kadar farkh lirlerle hakikati güya meydana çıkarmak için çalışular. lacon'm pek güzel ifade ettiği gibi, bunlar üpkı karanlıklarda gören baykuşlara benzerler ki, gördükleri şey ancak kendi [488] havaileridir. Tecrübenin ışığı onlarm gözlerini kamaştırır ve bu 151i ne kadar kuvvetli olursa onlar da hakikati anlamaktan o j ladar mahrum kalırlar.
1 SpiUer'in pek iyi açıkladığı gibi, onlarm zekâsı ancak basit ve açık şeyleri karıştırmak ve muğlak bir hale sokmak hususunda kullanılır. En açık meseleleri birtakım boş laf tufanlarıyla boğarlar. Esasen gayet kof, fakat görünüşte gösterişli teorilerle hakikati o kadar kaybederler ki, bu fikirleri dinleyen bir kimse biraz sağduyuya sahipse ne yapacağım şaşırır kalır. Çünkü işittiği şeylere inanmak kendisince mümkün değildir. Bu hususta icra edilecek en küçük bir inceleme, Helvetius'un dediği gibi, bizi birçok kelimelerle örtülü bir fikir çölünden başka bir yere ulaştıramaz. Özellikle hu gibi boş fikirlüerin "varhk ve yokluk münasebetiyle oldukları saçmalıklar" ^ ancak kendi okurlarma ve
Bu son zamanlarda yukarıda da söylediğimiz gibi materyalizm ve monizm teorilerinin istilasma -bu istila pozitif bilimlerin ve pek büyük olan ilerlemenin bir eseridir- karşı pek aciz kalan ilâhiyat filozofları Kant'ı "bir bakışta muanzlarım taşa dönüştüren mitoloji ilahlarmdan biri gibi farzederek kendisine ve o zaman icat etmiş olduğu "bilgi" teorisine dört elle yapışmışlardır. Halbuki Kant, bu eski mektep mürebbisi ve o zaman pek meşhur olan söz konusu "bilgi" teorisi, bugünün bilim ve tecrübeleri karşısında pek ucuzladı. Fakat burada hatıra gelir ki, şimdiki gibi bilimlerin bize tedarik edivermiş oldukları esasların hiçbirine sahip olmayan ve özellikle insanın akıl ve muhakemesinin kökenlerini pek iyi açıklayan [490] evrim teorisine hiç vakıf bulunmayan eski bir düşünürün fikirleriyle uğraşmaktan ne çıkar; bımu bize gelecek gösterecektir. Bu halde bu gibi adamlar kendi delillerinin fakirliğiyle çoktan "hiçlik" şehadetnâmesini almışlardır. Çünkü şimdiki bilimler, bu gibi boşluklann kesin bir surette ortadan kaldınimalan ve idam edilmeleri demektir.replika telefon sundu..
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder